Koniec perspektywy finansowania 2007-2013 - co warto wiedzieć

Perspektywa wdrażania środków unijnych na lata 2007-2013 dobiegła końca. Nastąpił okres zamykania i rozliczania wielu projektów, które będą podlegały kontroli. W związku z tym warto przypomnieć o kilku zasadach i pojęciach istotnych z tego punktu widzenia.

 

Kontrola kwalifikowalności wydatków

Kontrola kwalifikowalności nie posiada charakteru odrębnej kontroli. Odbywa się ona jako jeden z elementów czynności weryfikacyjnych oraz kontroli prowadzonych przez instytucję przyznającą środki finansowe.

Ważną cechą kwalifikowalności wydatków jest jej instytucjonalność. Oznacza to, że zmianę statusu wydatku z kwalifikowanego na niekwalifikowalny może dokonać tylko i wyłącznie instytucja, z którą beneficjent zawarł umowę o dofinansowanie (instytucja zarządzająca, pośrednicząca lub wdrażająca).

Wszystkie inne organy i instytucje kontroli posiadają jedynie uprawnienia opiniodawcze, co przesądza o tym, że nie mogą one podejmować rozstrzygnięć w zakresie braku uznania za kwalifikowalny wydatku poniesionego przez beneficjenta.

Korekty finansowe

Korekty finansowe nakładane są gdy stwierdzona zostaje nieprawidłowość w realizacji projektu. Nieprawidłowość należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt. 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Przepis ten określa trzy cechy nieprawidłowości, które muszą wystąpić łącznie:

- naruszony został przepis prawa

- naruszenie jest skutkiem działania lub zaniechania beneficjenta

- naruszenie musi pociągać za sobą wystąpienie szkody (szkoda realna) lub ryzyko wystąpienia szkody (szkoda potencjalna) w budżecie UE Należy wyraźnie podkreślić, że tylko wystąpienie jednocześnie wszystkich trzech wyżej wymienionych przesłanek przesądza o wystąpieniu nieprawidłowości. Jeżeli którakolwiek z nich nie wystąpiła, nie można mówić o nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt. 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i nie ma podstaw do roszczenia o zwrot środków przez beneficjenta.

Trwałość projektu

Należy mieć na uwadze bardzo ważny fakt, iż zakończenie projektu nie przesądza o tym, że środki, które beneficjent otrzymał, nie będą podlegały zwrotowi. Ponieważ nie zakończenie projektu, a zakończenie jego trwałości przesądza o tym, że instytucja przyznająca środki nie posiada podstaw do dochodzenia ich zwrotu.

Weryfikacja i archiwizacja dokumentacji

Zaleca się, aby na zakończenie projektu dokonać przeglądu całości dokumentacji związanej z jego realizacją. Dokumenty należy usystematyzować zgodnie z tzw. ścieżką kontrolną, polegającą na ułożeniu dokumentów w chronologicznej kolejności ich powstawania, oraz logicznej systematyce realizacji projektu. Segregatory i akta winny być oznakowane odpowiednią kategorią archiwizacji, a także zawierać spis dokumentów w nich zgromadzonych.

Archiwizacji należy dokonać zgodnie z uregulowaniami wewnętrznymi w tym zakresie.

 

Ponadto warto wiedzieć, że:

-           Zdarzają się sytuacje, w których beneficjent narażony jest na sankcje wynikające z niewłaściwego działania instytucji przyznającej środki wspólnotowe. Ma to miejsce w przypadku, gdy za naruszenie dyrektywy nieimplementowanej do krajowego systemu prawnego nakładane są sankcje na beneficjenta. Brak implementacji powoduje, że dyrektywy nie stosuje się bezpośrednio. Stąd też naruszenie dyrektywy nieimplementowanej nie może skutkować nałożeniem sankcji, ponieważ został naruszony przepis,

który nie jest prawnie skuteczny.

-            Uchybienie nie stanowi nieprawidłowości i nie rodzi konsekwencji związanych z korektami finansowymi.

 Zespół Działu Audytu i Działu Kontroli Wewnętrznej